Trả lời phỏng vấn Lăng kính V6

Việc dễ dàng lan toả và chia sẻ thông tin đã khiến cho người dùng quên mất việc kiểm chứng chúng. Chúng ta cũng lại có một tâm lý đó là chịu ảnh hưởng của những người khác, của cộng đồng, do vậy khi chúng ta thấy các tin tức đang được mọi người lan toả thì chúng ta cũng có xu hướng lan toả chúng theo mạch cảm xúc chung của cộng đồng. Thậm chí chúng ta hầu như không đọc hết cả thông điệp, chúng ta chỉ quan tâm đến những thứ mà nó gần gũi hoặc những thứ quá khác biệt với quan điểm của chúng ta. Khi các thông tin được lan đi, nó rất nhanh tạo nên một tâm lý chung của cộng đồng. Việc sử dụng mạng xã hội để lan toả thông tin theo những ý đồ xấu là rất nguy hiểm.

Trả lời phỏng vấn chương trình Lăng kính V6 của Nguyễn Cường.mang xa hoi

 

PV: Điểm lại 3 sự kiện gần đây nhất mà cộng đồng mạng quan tâm: dự án chặt cây xanh trên các tuyến phố Hà Nội, mua bán dưa hấu ủng hộ người miền Trung, dự án lấn sông Đồng Nai, anh có thể cho biết bản thân anh đã tham gia vào những hoạt động nào ?

Tôi tham gia trực tiếp vào sự kiện thứ nhất. Tôi là một trong số khoảng 10 anh chị trực tiếp đến Sở xây dựng để gửi bản kiến nghị của hơn 16 ngàn người dân liên quan đến dự án quy hoạch cây xanh Hà Nội.

Hai sự kiện còn lại tôi quan sát với tư cách một người phân tích truyền thông.

PV: Anh lý giải thế nào về việc: những thông điệp trên mạng xã hội (vẫn hay gọi là mạng ảo) lại tạo ra một sức mạnh lớn giữa cuộc sống thật như phóng sự trên vừa điểm qua?

Trước hết chúng ta phải khẳng định khái niệm “ảo” ở đây là gì ? Theo tôi, ảo ở đây chỉ phương thức tương tác mà những người trong cuộc không thực sự gặp gỡ. Họ thông qua môi trường internet và các công cụ, phương tiện của truyền thông mới để tương tác, tìm kiếm, chia sẻ thông tin và các giá trị chung.

Nếu hiểu như thế thì sẽ thấy, mạng xã hội không hề “ảo” chút nào!

Bởi vì cơ chế tác động của truyền thông xã hội, thông qua các mạng xã hội, các diễn đàn…là chia sẻ, lan truyền thông tin. Những thông tin này được phân tích, bình luận và tương tác qua lại, tạo nên những hiểu biết chung. Và khi mà những hiểu biết chung này đủ lớn và có sức nặng thì nó sẽ được mọi người hưởng ứng, có thể tích cực hoặc tiêu cực.

Khi cộng đồng được trang bị hệ thống thiết bị đầu cuối hiện đại và đơn giản như hiện nay; khi môi trường internet thông thoáng như hiện nay; khi các ứng dụng mạng xã hội rộng lớn với khả năng kết nối cao như hiện nay…thì tất yếu sẽ tạo nên sức mạnh thật sự của dư luận trên mạng xã hội.

PV: Nhìn từ góc độ truyền thông, anh nghĩ tại sao lại có hiện tượng này? (thậm chí báo chí còn thường xuyên theo dõi, cập nhật các hoạt động trên mạng xã hội và đồng hành)

Giáo sư Neuman của đại học Michigan, Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng, truyền thông mới có 5 đặc tính căn bản:

Một là, làm biến mất giới hạn không gian, thời gian.

Hai là, gia tăng khối lượng thông tin trên phạm vi toàn cầu.

Ba là, đẩy nhanh tốc độ lan truyền thông tin trên phạm vi rộng lớn.

Bốn là, tăng khả năng tương tác.

Và năm là, tăng cường khả năng liên kết của tất cả các loại hình truyền thông thế hệ cũ trên cùng một nền tảng.

Với những đặc tính như thế, lại ở trong bối cảnh xã hội thông tin như hiện nay, tất nhiên người dùng sẽ được tăng cường quyền năng của mình lên rất nhiều, ít nhất là trên môi trường mạng xã hội, môi trường internet.

Khi mà lượng thông tin đến từ chính người dùng, thì bạn sẽ thấy, lúc này các phóng viên, hay các toà soạn không chỉ có một vài chục cộng tác viên nữa, mà họ có hàng ngàn, hàng vạn cộng tác viên. Đó chính là các thành viên tham gia thảo luận, trao đổi trên các forum, trên các mạng xã hội, hay đơn giản, họ chia sẻ những suy nghĩ của cá nhân trên các trang thông tin điện tử của chính mình.

Rõ ràng, với báo chí chính thống, thì đây là nguồn thông tin cô cùng to lớn.

PV: Việc sử dụng sức lan tỏa của mạng xã hội ra cuộc sống thật: có ưu điểm gì nhưng cũng có nhược điểm gì ?

Mạng xã hội, với những điểm mạnh vượt trội của mình thì cũng sẽ có những điểm yếu tương ứng.

Thứ nhất, quá nhiều quá tải.

Thông tin trên mạng xã hội là do người dùng cung cấp, có thể đó là thông do chính họ “sản xuất”, cũng có thể do họ chia sẻ từ các nguồn khác nhau, và riêng mạng xã hội lớn nhất Việt Nam hiện nay là facebook đã có đến 30 triệu tài khoản. Bạn hãy tưởng tượng một nguồn thông tin khổng lồ đổ ập xuống đầu chúng ta. Và nếu, một buổi sáng bạn thức dậy với một núi thông tin toàn tin xấu, thì cảm giác của bạn sẽ như thế nào. Chắc chắn là quá tải phải không ?

Thứ hai, quá nhanh quá nguy hiểm.

Việc dễ dàng lan toả và chia sẻ thông tin đã khiến cho người dùng quên mất việc kiểm chứng chúng. Chúng ta cũng lại có một tâm lý đó là chịu ảnh hưởng của những người khác, của cộng đồng, do vậy khi chúng ta thấy các tin tức đang được mọi người lan toả thì chúng ta cũng có xu hướng lan toả chúng theo mạch cảm xúc chung của cộng đồng. Thậm chí chúng ta hầu như không đọc hết cả thông điệp, chúng ta chỉ quan tâm đến những thứ mà nó gần gũi hoặc những thứ quá khác biệt với quan điểm của chúng ta. Khi các thông tin được lan đi, nó rất nhanh tạo nên một tâm lý chung của cộng đồng. Việc sử dụng mạng xã hội để lan toả thông tin theo những ý đồ xấu là rất nguy hiểm.

Thứ ba, quá đa dạng khó kiểm chứng.

Môi trường mạng xã hội với rất nhiều nguồn tin khác nhau, người dùng không có kỹ năng phân tích và nền tảng tri thức đủ lớn thì rất dễ bị dẫn dụ và ảnh hưởng bởi những thông tin khó kiểm chứng.

Hiện nay tôi đang quan sát trang web suthattanhiepphat.com, đây là một trogn những trang web khó kiểm chứng như vậy.

 

PV: Có ý kiến cho rằng: đây cũng là một dạng hiệu ứng đám đông – vậy ai sẽ là người điều chỉnh để hiệu ứng này không đi sai lệch ?

Từ góc độ cá nhân, mỗi người dùng phải tự biết hoàn thiện các kỹ năng đọc hiểu truyền thông của mình để tự phân biết chính tà, đúng sai.

Bản thân các công ty cung cấp dịch vụ mạng xã hội cũng rất cẩn trọng và họ luôn có quy định rất kỹ càng để bảo vệ người dùng và chính họ.

Từ góc độ quản lý nhà nước, tôi được biết, Bộ TTTT cũng đang soạn thảo một dự luật về an toàn thông tin. Tôi hy vọng dự luật này sẽ giúp bảo vệ người dùng tốt hơn trong một môi trường thông tin tràn ngập như hiện nay.

PV: Nếu như vậy thì chúng ta nên chú ý những điều gì khi lan tỏa sức mạnh từ mạng ảo ra cuộc sống thật ?

Hãy tự xác định quyền và trách nhiệm của cá nhân khi chia sẻ thông tin.

Hãy tự trang bị kỹ năng hiểu truyền thông.

About Nguyễn Cường

Nguyễn Cao Cường là một nhà báo, giảng viên chuyên ngành truyền hình tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Các hướng nghiên cứu chính: truyền hình, truyền thông xã hội và quản trị truyền thông.

Bình luận

bình luận