Mạng xã hội đã thay đổi Báo chí truyền thống như thế nào

In ternet ra đời đầu những năm 1990, ngay lập tức đặt loài người vào một kỷ nguyên với những thay đổi liên tục với sự trưởng thành và những ứng dụng ngày càng hiện đại của nó.
Internet cũng chính là nền tảng vật chất quan trọng của kỷ nguyên truyền thông mới, New Media[1]. Với các đặc tính mạnh mẽ của mình, new Media đã khiến cho báo chí cũng phải thay đổi rất nhiều để có thể phục vụ độc giả của mình tốt hơn.

Sự không giới hạn về khoảng cách địa lý đã làm cho ngành xuất bản báo chí truyền thống toàn cầu bị ảnh hưởng. Công chúng không cần phải đợi đến khi xuất bản để cầm trên tay tờ The New York Times nữa, họ có thể ngồi ở Hà Nội và vào trang web của tờ báo này để đọc một bản tin bất kỳ.

Mạng xã hội đã thay đổi Báo chí truyền thống như thế nào

Mạng xã hội đã thay đổi Báo chí truyền thống như thế nào

Thời gian và không gian bị thu hẹp lại cùng lúc với việc mở rộng ra không giới hạn.  Internet cũng cung cấp một khả năng liên kết thông tin không giới hạn, khiến cho toàn bộ các phương tiện truyền thông như tivi, radio, báo in.v.v…bắt buộc phải bước vào cuộc cạnh tranh tàn khốc với một màn hình đa cửa sổ của máy tính, nơi mà các mạng xã hội tin tức đang cạnh tranh để lôi cuốn khách hàng. Bạn chỉ cần ngồi một chỗ với chiếc máy tính, giờ đây là chiếc máy điện thoại thông minh, để tìm kiếm thông tin text, audio, video, các siêu liên kết khác….trên mạng internet.

Không những thế, với thế mạnh về tính tương tác cao. Truyền thông mới, với sản phẩm đặc thù là mạng xã hội, đã khiến cho các phương tiện truyền thông trước đây gặp khó khăn lớn. Việc chia sẻ thông tin hay phản hồi ngay lập tức các bình luận của người dùng đã khiến cho mạng xã hội trở nên quá nguy hiểm với các phương tiện còn lại. Thậm chí, nó còn “nuốt” cả các phương tiện còn lại để tạo ra những cách diễn đạt nội dung hấp dẫn hơn nhiều phục vụ khách hàng, như cách mà facebook vừa giới thiệu về Article Instant[2]

Mối quan hệ giữa nhà cung cấp tin tức và người dùng lần đầu tiên trong lịch sử truyền thông, đã gặp phải những biến đổi sâu sắc. Người dùng, bây giờ không thụ động chỉ là người đọc tin tức như xưa. Họ đồng thời cũng là người cung cấp tin tức, tiêu dùng tin tức, thẩm định tin tức.

Tôi viết bài này bằng điện thoại HTC, ngay buổi trưa trong ngày hội thảo về Mối quan hệ giữa báo chí và mạng xã hội. Tôi chỉ biết đến hội thảo này thông qua face của Le Quoc Minh, một diễn giả trong hội thảo này, khi anh chia sẻ thông tin trên trang cá nhân của mình. Điều này có ý nghĩa gì ?

Nếu như cách đây một hai năm, người dùng internet luôn bắt buộc phải lưu trang tin điện tử yêu thích của mình vào thanh công cụ, hoặc phải nhớ tên của trang tin đó, thì bây giờ, mạng xã hội đã làm cho con người lười biếng đi. Hay nói cách khác, mạng xã hội tin tức như facebook đã giúp con người giới thiệu cho nhau những tin tức tốt hơn. Trên mạng xã hội, tôi có hàng ngàn người bạn, và rất có thể vài người trong số đó sẽ chia sẻ một vài tin tức mà họ cảm thấy thích. Facebook ngay lập tức gợi ý cho tôi biết rằng, bạn tôi đã đọc và thích bài báo đó. Tôi sẽ có xu hướng muốn lựa chọn những bài báo mà những người bạn tôi quan tâm, thay vì phải tự mình lọ mọ đi tìm một mẩu tin trong số hàng ngàn tin mà các tờ báo xuất bản mỗi ngày.

Ngay lập tức tôi cho các phóng viên của mình đến hội thảo để viết một bài phân tích. Họ được tôi gửi link thông tin trên một page bí mật của tòa soạn, trên nền tảng fanpage của facebook. Họ cũng sẽ lập tức gọi điện cho một số chuyên gia để phỏng vấn, hay đơn giản hơn nữa, tìm trang facebook cá nhân của anh ta và nói chuyện trong khi anh ấy vẫn có thể đang đọc một tài liệu nào đó.

Nhưng, điều tôi muốn nói đến, là việc mạng xã hội, cụ thể ở đây là mạng facebook, ở một góc nào đó, đã thay đổi quy trình làm báo như thế nào ? Tất cả chúng ta đều biết, một quy trình sản xuất và xuất bản tin tức bao gồm các khâu tìm kiếm thông tin, thẩm định chúng, sản xuất chúng, phê duyệt và xuất bản chúng.

Bây giờ, cùng với những tính năng tuyệt vời của mạng xã hội, tôi có thể tạo ra một câu chuyện bằng việc xuất bản chúng trước khi câu chuyện thực sự đến với bạn đọc trên trang báo điện tử.

Nghĩa là tôi bắt đầu bằng khâu xuất bản. Bạn có tin không? Với sự phát triển của mạng xã hội, báo chí và các nhà báo chuyên nghiệp đang phải đứng trước những thách thức chưa từng được đặt ra trước đây, như: sự cạnh tranh về tin tức, sự nhiễu loạn thông tin, các vấn đề về trích dẫn và phỏng vấn, quyền tác giả, đạo đức nhà báo, quy trình sản xuất và xuất bản.v.v…

Mạng xã hội là một biển thông tin, phóng viên có thể tìm kiếm nguồn tin ở đó. Nhưng nguồn tin này khác hoàn toàn với các nguồn tin mà họ đã tiếp cận từ hàng trăm năm nay. Họ phải trả giá cho những bài học mới để có thể biết cách khai thác các mỏ tin mới này.

Hãy để ý cách mà ông Khuất Việt Hùng, phó Chủ tịch thu UBATGTQG gặp tai nạn với một câu nói hớ hênh trên trang facebook cá nhân. Sau đó là một nỗi lực rất nhanh chóng và ấn tượng để tự mình xử lý tai nạn đó. Báo chí sau khi đăng bài đầu tiên, theo quán tính, họ chờ đợi những hớ hênh khác để đẩy tuyến bài. Nhưng ông Hùng đã xử lý chuyên nghiệp khi đưa ra lời xin lỗi rất nhanh ngay hôm sau, khiến báo chí và truyền thông mạng xã hội chỉ còn biết cách khen ngợi mà thôi.

Câu chuyện khủng hoảng của Tân Hiệp Phát cũng như vậy. Những thông tin đầu tiên đến từ mạng xã hội[3]. Rõ ràng, trong thời buổi này, với mạng xã hội, ai cũng có thể phạm sai lầm.  Vấn đề là, chúng ta cần làm gì khi đối diện với khủng hoảng. Chỉ cần thực hiện ba nguyên tắc sau đây.
Thứ nhất là nhanh chóng. Nắm bắt thông tin về câu chuyện đang lan ra một cách nhanh nhất để biết và đánh giá nó, cũng như có cách ứng xử phù hợp.
Thứ hai là trung thực khi xử lý thông tin, bạn phải thật sự trung thực. Đừng bao giờ cố tình đánh lừa truyền thông. Hãy đưa ra tất cả thông tin để giới truyền thông thấy bạn đang thật sự trung thực trải lòng với họ, kể cả việc phải đưa ra những khó khăn của bạn.
Và cuối cùng, phải cầu thị. Khi bạn cầu thị thì công chúng sẽ dễ tha thứ cho bạn hơn.

 

[1] http://nguyencuong.org/new-media-mien-trung-gian-giua-con-nguoi-voi-xa-hoi/

[2] http://nguyencuong.org/vne-dang-dung-truoc-mot-lua-chon-thuc-su/

[3] http://nguyencuong.org/p2-tan-hiep-phat-tai-sao-tan-hiep-phat/

About Nguyễn Cường

Nguyễn Cao Cường là một nhà báo, giảng viên chuyên ngành truyền hình tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Các hướng nghiên cứu chính: truyền hình, truyền thông xã hội và quản trị truyền thông.

Bình luận

bình luận