Đặc trưng của hình ảnh

Ngôn ngữ hình ảnh có sức tác động đặc biệt. Không giống ngôn ngữ chữ viết hay ngôn ngữ âm thanh, với những đặc trưng thế mạnh riêng, như cấu trúc ngữ nghĩa rõ ràng hoặc kích thích trí tưởng tượng…Hình ảnh mang trong nó những đặc trưng riêng vừa là thế mạnh, vừa là điểm yếu mà không một loại hình ngôn ngữ nào có được.

Tác phẩm đạt giải Pulitzer 2011

              Tác phẩm đạt giải Pulitzer 2011

Việc tìm hiểu đặc trưng của hình ảnh giúp cho nhà sản xuất biết cách khai thác triệt để các điểm mạnh của nó và khắc phục các điểm yếu để tạo nên các thông điệp hiệu quả.

Ba đặc trưng của hình ảnh:

  • Tốc độ tác động nhanh, cường độ tác động mạnh: do đặc tính của hình ảnh tác động bằng thị giác, vả lại người xem không cần biết ngôn ngữ viết, hay nói cũng đều có thể xem được hình ảnh, cho nên hình ảnh có sự ưu việt hơn rất nhiều so với các ngôn ngữ khác. Nếu ngôn ngữ nói yêu cầu người nghe cần phải lắng nghe theo trật tự thời gian tuyến tính mới có thể hiểu được thông điệp; hoặc nếu ngôn ngữ viết yêu cầu người tiếp nhận phải biết chữ, và phải đọc, cảm nhận văn bản rồi mới hiểu được văn bản, thì ngôn ngữ hình ảnh không cần phải đợi một quá trình tiếp nhận phức tạp đến như thế. Bất kỳ ai không có vấn đề về thị giác đều có thể cảm nhận ngay lập tức các hình ảnh được công bố. Tác động nhanh là lợi thế của hình ảnh so với các loại hình ngôn ngữ khác.

Cường độ tác động của hình ảnh không những nhanh mà còn tác động rất mạnh. Do đặc thù tác động của hình ảnh là tác động vào cảm xúc cho nên nó có tác động rất mạnh đến người tiếp nhận. Những thống kê về mức độ ghi nhớ của Khoa Tâm lý học trường đại học Inowa gần đây nhất đã chỉ ra rằng, việc ghi nhớ hình ảnh tốt hơn rất nhiều so với việc ghi nhớ âm thanh. Những người tham gia thí nghiệm được cho quan sát 48 ảnh chụp. Trong đó một nửa có màu, còn nửa kia là trắng đen. Sau đó họ lại quan sát cùng 48 ảnh chụp trên xen lẫn với 48 ảnh chụp khác một cách ngẫu nhiên và được yêu cầu chỉ ra tấm ảnh nào đã quan sát. Kết quả, họ đã nhớ rõ một cách đáng kể những ảnh màu hơn so với những ảnh đen trắng, bất kể họ nhìn chúng trong bao lâu. Khám phá này đưa đến kết luận màu sắc của hình ảnh là một bộ phận quan trọng góp phần vào việc ghi nhận và lưu giữ của trí nhớ dù hình ảnh đó “xuất hiện” như thế nào trong trí nhớ. Các nhà nghiên cứu cũng đưa ra giả thuyết không có màu sắc nào giúp nhớ lâu bằng màu sắc tự nhiên.

  • Cơ chế tác động của hình ảnh là tác động bằng cảm xúc: đây cũng được coi là một điểm mạnh khác của hình ảnh. Việc tấn công vào cảm xúc của người xem sẽ có cơ hội chinh phục họ nhanh hơn. Khác với ngôn ngữ viết và ngôn ngữ nói, phải chinh phục người đọc, người nghe thông qua hoạt động phân tích lý tính. Chỉ khi nào công chúng của nó thực sự hiểu thông điệp họ mới xuất hiện thái độ đồng tình hay phản đối. Trong khi đó, nếu bạn đưa một hình ảnh trông có vẻ gần gũi, quen thuộc với người xem, thì ngay lập tức bạn nhận được tín hiệu chấp nhận từ phía người xem.
  • Đặc trưng thứ ba và cũng là điểm yếu của hình ảnh, đó chính là tính không rõ ràng về mặt ngữ nghĩa. Như đã nói, hình ảnh tự bản thân nó không có thể cấu tạo một cấu trúc ngữ nghĩa rõ ràng, chính vì vậy, cùng một hình ảnh nhưng mỗi người lại có cách cảm nhận, cách hiểu khác nhau. Điều này khiến cho hình ảnh có một đăng trưng là sự mơ hồ và đa nghĩa.

Chính vì vậy, khi thiết kế các thông điệp bằng hình ảnh, chúng ta phải sử dụng thêm các ngôn ngữ khác để hình ảnh phát huy tốt nhất thế mạnh của nó.

About Nguyễn Cường

Nguyễn Cao Cường là một nhà báo, giảng viên chuyên ngành truyền hình tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Các hướng nghiên cứu chính: truyền hình, truyền thông xã hội và quản trị truyền thông.

Bình luận

bình luận