Câu chuyện liên quan đến những kẻ bắt trộm mèo

“Với tư cách cá nhân, tôi mong muốn tài trợ cho một hoặc một nhóm phóng viên thực hiện một hoặc một loạt bài điều tra về những kẻ bắt trộm mèo, tiêu thụ mèo bị bắt trộm ở Hà Nội. Nếu bạn nào mong muốn nhận được hỗ trợ để thực hiện bài/loạt bài như vậy, có thể liên lạc với tôi…”. Thông báo từ tài khoản facebook của một cá nhân trong Diễn đàn Vietnamjounalism.com, một diễn đàn về báo chí với gần 10 ngàn thành viên, ngay lập tức thu hút sự chú ý của mọi người.

Chủ nhân của thông báo này có thể có những bức xúc mang tính cá nhân hoặc đang trăn trở cho câu chuyện của xã hội, về việc những chú mèo cảnh bị bắt trộm. Anh chắc chắn là muốn câu chuyện này phải được đưa ra ánh sáng. “Chúng tôi cho rằng việc này có tác động xấu đến xã hội nhưng chưa/không được quan tâm đầy đủ, do vậy cấn có điều tra kỹ và cảnh báo xã hội”.

Flappy

Căn cứ những hạng mục của các điều khoản thoả thuận trong thông báo này, chúng ta thấy “thân chủ” đã thông tin rất chi tiết cho đề xuất của mình. Trong mục “Ai có thể nhận tài trợ”, anh nói rõ, đó là: “Một hoặc một nhóm nhà báo, tối đa 3 người, hành nghề báo chí hợp pháp, có kinh nghiệm và khả năng thực hiện phóng sự điều tra về nạn bắt trộm và việc tiêu thụ mèo bị bắt trộm tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh”.

Đề xuất này ngay lập tức nhận được những phản hồi của chính các phóng viên, nhà báo đang là thành viên của Diễn đàn.

Một thành viên ngay lập tức trả lời: “(…)Không nên đặt hàng như vậy”. Thành viên này nói rằng, sẽ không còn sự tôn trọng nào khi nhà báo nhận tiền để làm một việc, ngay cả khi việc đó là chính đáng. Nhận xét này nhận được sự ủng hộ của nhiều người.

Một thành viên khác bình luận: “Ngày nay, nhiều tổ chức quốc tế cũng hỗ trợ các nhà báo để làm điều tra về nạn sẵn voi, mua bán sừng tê giác, nạn buôn người…bằng vé máy bay, chí phí ở khách sạn…mà không coi đó là chi phí không minh bạch”.

Một người khác trả lời, nhận tiền của cơ quan và nhận tiền của cộng đồng để viết bào phục vụ cộng đồng là như nhau (…) Tất nhiên nhà báo làm việc này phải với tư cách cá nhân, không nhân danh cơ quan báo chí nào. Một nguời khác cũng đồng tình với ý kiến này và nói thêm, tôi sẽ làm nếu không đang làm cho một toà soạn cụ thể nào. Nếu tôi nhận làm trường hợp này thì tôi sẽ phải hỏi ý kiến của sếp, nếu toà soạn đồng ý, sẽ làm. Anh ta cũng nói rằng, phóng viên cần tôn trọng nơi đang trả lương cho mình.

Rõ ràng ở đây chúng ta thấy có hai luồng ý kiến trái ngược nhau, một luồng ý kiến cho rằng điều này là bình thường, nhưng người viết bài cần phải là “nhà báo độc lập” không phụ thuộc vào cơ quan báo chí nào, hoặc nếu đó là nhà báo thuộc một cơ quan báo chí nào đó, thì phải được sự đồng ý của cơ quan của mình.

Luồng ý kiến thứ hai cho rằng, điều này là hoàn toàn không nên, bởi nó sẽ khiến cho nhà báo không còn nhận được sự tôn trọng (của độc giả ???).

Câu hỏi đặt ra là, việc nhận sự hỗ trợ này có ảnh hưởng đến tính khách quan, trung thực và sự độc lập của phóng viên/nhà báo khi kể câu chuyện này hay không ?

Điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào cá nhân phóng viên/nhà báo đó. Nếu anh ta tự mình cam kết sẽ kể chuyện khách quan, trung thực và độc lập thì công chúng sẽ có được một câu chuyện đầy ý nghĩa. Trong trường hợp ngược lại, nếu vì một động cơ không trong sáng nào đó, phóng viên hoàn toàn có thể bị ảnh hưởng về tính độc lập của mình.

Câu hỏi thứ hai khó khăn hơn nhiều, có toà báo nào sẵn sàng công khai chấp nhận thoả thuận này để đổi lấy những điều kiện hỗ trợ của “ nhà tài trợ” ?

Trong trường hợp cụ thể này, thật khó để có câu trả lời chính thức từ bất kỳ toà soạn nào. Bởi họ sẽ phải đặt tên tuổi của mình vào một câu chuyện mà có thể họ hoàn toàn không muốn, cho dù điều đó có thể không có gì sai. Nhất là khi, điều kiện để thoả thuận không thật sự hấp dẫn:

(i) Tiền, cho những chi phí hợp lý cho việc thực hiện điều tra;

(ii) Cung cấp phương tiện đi lại để thực hiện điều tra;

(iii) Hỗ trợ thông tin;

(iv) Hỗ trợ thuê/cho mượn các thiết bị nghiệp vụ hợp pháp;

(v) Tư vấn và hỗ trợ thông tin pháp lý

(vi) Các hỗ trợ phù hợp khác.

Tất cả những hỗ trợ này, nếu là phóng viên của một toà soạn nào đó, họ đều nhận được từ phía cơ quan của mình. Vậy thì có lý do gì phóng viên chấp nhận hỗ trợ từ một cá nhân khác ? Và có lý do gì để toà soạn chấp nhận sự hỗ trợ mà họ hoàn toàn có thể tự lo liệu ?

Trước đây, khi trò chơi Flappy Bird còn nóng trên thế giới, trang tin TechCrunch (thuộc AOL – Mỹ) đã kêu gọi cộng đồng mạng quyên góp để phóng viên của họ đủ chi phí sang Việt Nam gặp gỡ và phỏng vấn tác giả của tựa game đình đám Flappy Bird. Thông tin này đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều trên các diễn đàn và mạng xã hội. Có người phản đối nhưng cũng có nhiều người ủng hộ cách làm của TechCrunch, miễn sao họ có được những thông tin hữu ích.

Người ta không cho biết cuối cùng thì cuộc phỏng vấn này có thực hiện được ở Việt Nam hay không, nhưng rõ ràng câu chuyện này cũng có thể dẫn chúng ta quay trở lại với những bình luận trong câu chuyện của những con mèo.

Và cho đến thời điểm này, đã có một vài người (kể cả những phóng viên đang làm cho một tờ báo nào đó) đã đồng ý với đề nghị này và hứa hẹn các cuộc làm việc để thống nhất các cam kết cụ thể. Còn với tư cách là người quan sát, tôi sẽ để ý xem câu chuyện rồi sẽ dẫn chúng ta đi đến đâu…

 

 

Thông tin thêm về đề nghị hỗ trợFlappy:

Mục tiêu của việc tài trợ

Cung cấp những nguồn lực cần thiết để phóng viên thực hiện loạt bài điều tra, gồm chi phí thực hiện phóng sự, phương tiện tác nghiệp, hỗ trợ về pháp lý và thông tin để thực hiện điều tra một cách hợp pháp và phù hợp với các chuẩn mực xã hội nói chung.

Mục tiêu cuối cùng của việc tài trợ là đưa ra những thông tin chính xác, khách quan về nạn bắt trộm mèo và những hậu quả xã hội của việc này, việc tiêu thụ mèo bị bắt trộm. Chúng tôi cho rằng việc này có tác động xấu đến xã hội nhưng chưa/không được quan tâm đầy đủ, do vậy cấn có điều tra kỹ và cảnh báo xã hội.

Chúng tôi kỳ vọng sẽ có được loạt bài có chất lượng, đủ thông tin được công bố trên một/một số cơ quan báo chí.

Liệu có thể nhận hỗ trợ nếu cơ quan báo chí đã/sẽ giao cho tôi thực hiện đề tài này không ?

Có, miễn là việc tài trợ của chúng tôi có thể giúp cho hoạt động điều tra và loạt bài phóng sự tốt hơn.

Có thể chấm dứt tài trợ khi nào.

Khi chúng tôi nhận thấy:

(i) Việc sử dụng các nguồn lực được tài trợ không đúng mục đích hoặc không minh bạch;

(ii) Chất lượng công việc không đáp ứng yêu cầu;

(iii) Có các hoạt động không phù hợp với luật pháp hoặc đạo đức xã hội;

(iv) Người thực hiện không còn hứng thú thực hiện tiếp.

Các khoản tài trợ đã sử dụng sẽ không phải hoàn trả nếu đã được sử dụng trước đó.

Tôi có phải đăng các phóng sự này không ?

Có, đó là một điều kiện để được nhận tài trợ. Chúng tôi cần biết dự định của các bạn về việc sẽ đăng tải phóng sự sau khi kết thúc việc điều tra.

 

 

About Nguyễn Cường

Nguyễn Cao Cường là một nhà báo, giảng viên chuyên ngành truyền hình tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Các hướng nghiên cứu chính: truyền hình, truyền thông xã hội và quản trị truyền thông.

Bình luận

bình luận