Cạnh tranh dịch vụ truyền hình trả tiền ở Việt Nam (Bài 1)

Do điều kiện phát triển đặc thù, cho nên hiện nay hệ thông truyền hình ở Việt Nam cũng có những đặc điểm rất riêng biệt, nhưng xét ở góc độ chức năng, chúng ta có thể chia thành mấy dạng chính như sau:vtv-1

– Truyền hình quảng bá.

– Truyền hình trả tiền.

Truyền hình quảng bá là Đài truyền hình thuộc Nhà nước, thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và cung ứng các dịch vụ công; góp phần giáo dục, nâng cao dân trí, phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân bằng các chương trình truyền hình[1].

Hệ thống truyền hình quảng bá ở Việt Nam được phân chia thành 3 cấp, cấp trung ương, cấp tình và cấp huyện(ở cấp huyện chỉ một số ít đài Truyền thanh – truyền hình được sản xuất chương trình truyền hình).

Hiện nay, do tốc độ phát triển khá nhanh chóng trong lĩnh vực truyền thông, nên một số kênh truyền hình mới ra đời và được coi là thuộc hệ thống truyền hình quảng bá, ví dụ như: ANTV, Truyền hình Quốc hội, VOV TV, TTXVN TV.v.v…

 

Truyền hình quảng bá, với chức năng nhiệm vụ như vậy, cho nên được hưởng tiền ngân sách nhà nước để thực hiện nhiệm vụ của mình. Trong quá trình phát triển, có những kênh, hoặc chương trình có thể thu được doanh số quảng cáo cao và bước đầu đi vào hạch toán độc lập, nhằm tiết kiệm ngân sách cho nhà nước. Thế nhưng, về cơ bản, truyền hình quảng bá vẫn là hệ thống được nhà nước tài trợ ngân sách để hoạt động. Vì mục đích phục vụ nhà nước và lợi ích công. Hiện nay, theo Quyết định số 09/2012/TT-BTTTT ngày 06 tháng 7 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông, cả nước có 10 kênh truyền hình thiết yếu cấp quốc gia và 62 kênh truyền hình thiết yếu cấp địa phương. Tất cả các hệ thống truyền hình trả tiền đều phải phát đầy đủ danh mục các kênh truyền hình quảng bá này.

truyen-hinh

Truyền hình trả tiền là một dịch vụ cung cấp nội dung video của nhà cung cấp dịch vụ đối với một thuê bao được ký kết dựa trên một hợp đồng. Về mặt lý thuyết, đây là một thoả thuận dịch vụ, cho nên nội dung cung cấp phụ thuộc vào nhu cầu của bên mua dịch vụ, tức là khách hàng. Hiện nay, các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền đang cung cấp các gói dịch vụ tương đối giống nhau, bao gồm: các kênh tin tức, ca nhạc, phim, thể thao, bóng đá, giải trí, tài liệu quốc tế và các kênh thiết yếu trong nước.

Sự khác biệt chỉ đến ở một số hợp đồng độc quyền trong khai thác các nội dung thể thao do K+ thực hiện trên gói thuê bao của mình so với các hệ thống trả tiền khác.

Truyền hình trả tiền ở Việt Nam chỉ thật sự được biết đến lần đầu tiên khi VTC ra đời[2]. Sau đó, hàng loạt các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền ra đời, như: Công ty truyền hình cáp Saigontourist; Tổng Công ty truyền hình cáp Việt Nam; Truyền hình An Viên…chưa kể các công ty cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền ở các địa phương[3].

Trên thực tế, hiện nay, mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực dịch vụ truyền hình trả tiền đang ở mức cao. Thế nhưng, theo đánh giá của ông Trần Minh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện chiến lược Thông tin & Truyền thông, Bộ TT&TT thì số thuê bao truyền hình trả tiền trên số hộ gia đình chỉ mới chiếm 20%. Ở các nước phát triển, tình trạng bão hòa của truyền hình bão hòa là trên 70% – 80%. Do vậy vẫn còn rất nhiều sân để các doanh nghiệp phát triển truyền hình trả tiền[4].

Một thông tin khác từ báo Tiền phong cũng cho thấy: dù có khoảng 40 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đang hoạt động nhưng, đến hết năm 2013, thị phần chủ yếu nằm trong tay hai nhà đài lớn là VTV và HTV. Trong đó, SCTV chiếm khoảng 40%, tiếp theo là VTVCab với 30%. Kế đến là HTVC với 15%. Các doanh nghiệp khác chia đều 15% ít ỏi còn lại[5].

Như vậy có thể thấy, dư địa để phát triển khách hàng của hệ thống truyền hình trả tiền còn rất lớn, nếu theo tính toán của Bộ TTTT, thì dư địa này còn đến 50-60% thị phần nữa tính cho đến năm 2020.

Để chiếm lĩnh số phần trăm thị phần khá lớn này, bắt buộc các hệ thống truyền hình trả tiền phải cạnh tranh với nhau rất lớn, trong các nội dung cạnh tranh, thì sẽ có hai yếu tố căn bản mà các hệ thống này sẽ phải cân nhắc: giá cả và nội dung.

Theo quan sát của tôi, hiện nay các hệ thống này mới đang chăm chăm cạnh tranh nhau ở yếu tố thứ nhất: giá cả.

Và trong khi họ đang cạnh tranh nhau bằng yếu tố giá, thì đã thấy nổi lên nhiều vấn đề chưa thật sự rõ ràng, ví dụ như đề xuất mới đây của Hiệp hội Truyền hình trả tiền Việt Nam (VNPayTV) về việc ấn định mức giá sàn cho thuê bao truyền hình trả tiền là 60.000 đồng/tháng/thuê bao với gói cơ bản 1 (40-45 kênh, trong đó có 20 kênh thiết yếu), 90.000 đồng/tháng/thuê bao với gói cơ bản 2 (65-72 kênh, trong đó có 20 kênh thiết yếu)[6].

 

 

 

 

 

Tài liệu tham khảo:

[1] Nguyễn Cao Cường, Tập bài giảng “Các loại hình báo chí truyền thông”.

[2] Là đài truyền hình đầu tiên cung cấp dịch vụ truyền hình kỹ thuật số ở Việt Nam. Đài được được thành lập ngày 19 tháng 8 năm 2004, ban đầu trực thuộc Tổng công ty Truyền thông Đa phương tiện Việt Nam, đến ngày 1 tháng 1 năm 2014 Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC tách khỏi Tổng công ty Truyền thông Đa phương tiện Việt Nam, trở thành cơ quan sự nghiệp trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam. Tháng 1 năm 2015, theo đề nghị của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng đã đồng ý sáp nhập VTC vào VOV.

[3]http://vi.wikipedia.org/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_s%E1%BB%91_VTC

[4] http://vietnamnet.vn/vn/cong-nghe-thong-tin-vien-thong/114655/-luat-ve-truyen-hinh-qua-ro–khong-phai-ban-nhieu-nua-.html

[5] http://www.tienphong.vn/Kinh-Te/truyen-hinh-tra-tien-canh-tranh-khoc-liet-686965.tpo

[6] http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/thoi-su-suy-nghi/20150504/don-dat-hang-cho-vnpaytv/741602.html

About Nguyễn Cường

Nguyễn Cao Cường là một nhà báo, giảng viên chuyên ngành truyền hình tại Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội. Các hướng nghiên cứu chính: truyền hình, truyền thông xã hội và quản trị truyền thông.

Bình luận

bình luận